Spis treści
Maść na pękające naczynka nie istnieje jako kategoria apteczna, bo teleangiektazje nie są ani stanem zapalnym, ani raną, tylko trwałą zmianą w ścianie naczynia. Niektóre składniki mogą zmniejszać reaktywność skóry i widoczność zaczerwienienia, ale samo naczynie zamyka dopiero zabieg, najczęściej laserowy. Żel heparynowy, po który sięga wiele osób, nie ma w tym wskazaniu uzasadnienia.
Dlaczego w aptece nie ma maści na naczynka
Nie znajdziesz produktu opisanego wprost jako maść na naczynka twarzowe. Teleangiektazje, czyli rozszerzone drobne naczynia widoczne przez skórę, to zmiana strukturalna w ścianie naczynia, za którą stoi zwykle kilka czynników naraz, m.in. genetyka, przewlekłe podrażnienie, ekspozycja na słońce albo sama skłonność naczynkowa.
Produkty, które mogą pomóc w pielęgnacji, to kremy i żele z konkretnymi składnikami aktywnymi, a ich kategoria to kosmetyk albo dermokosmetyk, nie lek. Jeśli chcesz zbudować pielęgnację przy tym typie skóry od podstaw, zajrzyj do artykułu o cerze naczynkowej.
Heparyna i żele przeciwzakrzepowe – skąd wziął się ten mit
Jednym z trwalszych przekonań jest to o żelach heparynowych, które rzekomo rozpuszczają naczynka. Heparyna działa przeciwzakrzepowo: hamuje krzepnięcie krwi i powstawanie skrzepów. Dzięki temu preparaty miejscowe z heparyną stosuje się przy siniakach, zakrzepowym zapaleniu żył powierzchownych nóg i obrzękach pourazowych, a jeśli lekarz zalecił taki preparat na żylaki albo stłuczenie, stosuj go zgodnie z zaleceniem.
Naczynka na twarzy to jednak inny problem. Nie są skrzepliną ani podbiegnięciem krwawym, tylko trwale rozszerzonym naczyniem o zmienionej ścianie. Mechanizm działania heparyny nie ma związku z budową takiej ściany, więc nie ma podstaw, by żel heparynowy zamykał teleangiektazje. Częsta pułapka wygląda tak: ktoś przynosi tubkę z apteki i pyta, dlaczego po miesiącu nic się nie zmieniło.
Co może pomagać
- Witamina K, czyli fitochinon, bierze udział w krzepnięciu i w metabolizmie tkanek. W badaniu na szczurach krem z witaminą K1 (1% i 2%) przyspieszał gojenie ran pełnej grubości skóry, ale bezpośrednich dowodów na działanie w teleangiektazjach twarzy u ludzi brakuje.[1] W badaniu Leu i wsp. z 2010 roku, w którym zdrowym ochotnikom wywoływano laserem siniaki na ramionach, poprawa po 20% arnice była większa niż po wazelinie i niż po mieszaninie 1% witaminy K z 0,3% retinolu, natomiast nie była większa niż po kremie z 5% witaminą K.[2] To inna sytuacja niż przewlekłe naczynka, więc traktuj ten składnik jako ewentualne uzupełnienie, a nie leczenie teleangiektazji.
- Escyna z kasztanowca jest opisywana jako składnik uszczelniający naczynia, dlatego trafia do żeli i kremów dla skóry naczynkowej.
- Wyciąg z miłorzębu japońskiego bywa opisywany jako wspierający mikrokrążenie i chroniący śródbłonek przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
- Centella asiatica, ze względu na madekasozyd i asiatikozyd, jest stosowana w kosmetykach łagodzących i wspierających regenerację skóry.
- Azeloglicyna i glicyryzynian dipotasowy są opisywane jako łagodzące stan zapalny i reaktywność skóry, stąd ich obecność w kremach dla cery naczynkowej.
Działanie escyny, miłorzębu, centelli, azeloglicyny i glicyryzynianu dipotasowego jest opisywane głównie na poziomie mechanizmów, a wśród źródeł tego wpisu nie ma badań, które potwierdzałyby ich skuteczność wobec teleangiektazji twarzy u ludzi.
Jak dobierać kremy z tymi składnikami do codziennej pielęgnacji, opisuję w artykule o kremach na naczynka.
Zabiegi laserowe – gdy naczynie trzeba zamknąć
Żaden krem nie zamyka istniejącego naczynia, a w źródłach tego wpisu nie ma danych, które by na to wskazywały. Zamykanie naczynek najczęściej opiera się na selektywnej fototermolizie: laser, np. Nd:YAG 1064 nm albo barwnikowy 595 nm, emituje falę pochłanianą przez oksyhemoglobinę, nagrzewa naczynie i je zamyka, starając się nie uszkadzać otaczającej skóry. Laser barwnikowy 595 nm wywoływał w cytowanym badaniu kontrolowane siniaki na skórze ochotników,[2] co pokazuje, że po takim zabiegu siniaki są możliwe, a zabieg należy powierzyć doświadczonemu lekarzowi.
Liczba potrzebnych sesji zależy od rozległości zmian i ustala ją lekarz. Zabieg zwykle wykonuje dermatolog albo lekarz medycyny estetycznej, bo nie należy on do usług kosmetologicznych. Kiedy wystarczy krem, a kiedy lepiej pomyśleć o laserze, omawiam szerzej w tekście o tym, skąd biorą się naczynka na twarzy i co realnie pomaga.
Kiedy krem wystarczy, a kiedy potrzebny jest zabieg
Krem z witaminą K, escyną albo centellą może być rozsądnym wyborem przy cerze naczynkowej z delikatnym, rozlanym zaczerwienieniem bez wyraźnych pojedynczych naczyń, w profilaktyce, czyli przy wspieraniu skóry skłonnej do rumienia, oraz jako element pielęgnacji po zabiegu laserowym, jeśli lekarz tak zaleci.
Zabieg laserowy staje się potrzebny przy wyraźnych, nitkowatych teleangiektazjach widocznych na pierwszy rzut oka, przy naczynkach, które nie reagują na kilka miesięcy konsekwentnej pielęgnacji, a także przy rozległych zmianach naczyniowych wymagających rozpoznania dermatologicznego.
Najczęstsze błędy
- Stosowanie żeli z heparyną na naczynka twarzy. Ten preparat nie ma tu uzasadnienia, więc to strata czasu i pieniędzy.
- Oczekiwanie szybkiego efektu po kremach. Nawet przy dobrych składnikach zmniejszenie reaktywności skóry liczy się raczej w tygodniach niż w dniach.
- Pomijanie filtra. UV jest jednym z czynników osłabiających skórę naczynkową, więc bez codziennej ochrony każdy kosmetyk działa słabiej.
- Agresywne złuszczanie mechaniczne. Peelingi ziarniste i szczoteczki soniczne przy cerze naczynkowej mogą nasilać zaczerwienienie.
Źródła
- Hemmati AA, Houshmand G, Ghorbanzadeh B, Nemati M, Behmanesh MA. Topical vitamin K1 promotes repair of full thickness wound in rat. Indian J Pharmacol. 2014 Jul-Aug;46(4):409-12. PMID: 25097279.
- Leu S, Havey J, White LE, Martin N, Yoo SS, Rademaker AW, Alam M. Accelerated resolution of laser-induced bruising with topical 20% arnica: a rater-blinded randomized controlled trial. Br J Dermatol. 2010 Sep;163(3):557-63. PMID: 20412090.
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z dermatologiem ani lekarzem medycyny estetycznej. Przy naczyniakach wymagających leczenia lub diagnostyki – umów wizytę specjalistyczną.
